Program ekologiczny

Formy realizacji

 

1.       Formy pracy w terenie.

-          lekcje w terenie

-          warsztaty terenowe

-          ścieżki dydaktyczne

-          prowadzenie badań stanu środowiska najbliższej okolicy

 

2.       Wycieczki.

-          do muzeów przyrodniczych np. Palmiarnia

-          do oczyszczalni ścieków i zakładów produkcyjnych np. Koksownia Radlin, Zakłady Papiernicze, Huta Szkła, Kompostownia

-          do pasieki – „Koło Pszczelarskie”

-          po najbliższej okolicy: park w Kokoszycach

-          do rezerwatu przyrody „Łężczok” i parku krajobrazowego „CKKRW”

-          wyjazdy poza region

 

3.       Udział w akcjach na rzecz ochrony lokalnego środowiska.

-          zapobieganie rozprzestrzenianiu się szkodników - grabienie, palenie (ew. kompostowanie) liści kasztanowca zaatakowanego przez szrotówka  kasztanowiaczka

-          dokarmianie zwierząt – współpraca z „Kołem Łowieckim” i schroniskiem dla zwierząt

-          udział w akcji „Sprzątanie świata – Polska” i innych pracach porządkowych

-          zbiórka surowców wtórnych (puszki aluminiowe, makulatura, szkło, butelki plastikowe)

 

4.       Propagowanie idei ekologii i ochrony środowiska.

-          udział w konkursach wiedzy ekologicznej i prac plastycznych

-          organizowanie apeli, akademii, konkursów związanych z obchodami świąt wynikających z ochrony przyrody np. Dzień Ziemi

-          przygotowanie wystaw i gazetek

-          wyświetlanie filmów o tematyce ekologicznej

-          organizowanie sesji popularnonaukowych

 

 

Formy dokumentowania

 

-          opracowanie ankiet, ulotek

-          prowadzenie kroniki, albumy

-          opracowanie wyników badań stanu środowiska najbliższej okolicy

-          prezentacja multimedialna, strona internetowa

 

 

Wykaz badań stanu środowiska lokalnego.

 

-          Badanie stanu zapylenia

-          Badanie czystości powietrza

-          Badanie uszkodzeń drzew iglastych

-          Badanie kwasowości gleb i wód

-          Wykazanie obecności SO2 w powietrzu

-          Rozwój siewek na dnie lasu na wiosnę

-          Badanie czystości wód

-          Wpływ zanieczyszczeń atmosfery na organizmy zwierzęce

-          Badanie czystości śniegu

-          Badanie kondycji roślin

 

 

Współpraca z organizacjami

 

-          Liga Ochrony Przyrody

-          Wydział Ekologii Urzędu Miasta w Wodzisławiu Śl.

-          Wydział Ekologii Starostwa Powiatowego w Wodzisławiu Śl.

-          Sanepid w Wodzisławiu Śl.

-          Fundacja „Silesia”

-          Narodowa Fundacja Ochrony Środowiska  - program „GREEN”

 

 

Program jest realizowany przez nauczycieli biologii i geografii oraz opiekunów kół ekologicznych.

Odpowiedzialny za całokształt – nauczyciel biologii Aleksandra Harlender

                                                                             oraz

                                                                             nauczyciel biologii  Danuta Paszylka

                                                                             nauczyciel geografii  Barbara Wróbel

                                                                             nauczyciel geografii  Bogusława Lubszczyk

 

Poszerzanie i rozwijanie wiadomości i umiejętności z zakresu ekologii i ochrony środowiska

Lp

Obszar tematyczny

Cele ogólne

Cele operacyjne

Formy realizacji

I

Poszerzanie i rozwijanie wiadomości i umiejętności z zakresu ekologii i ochrony środowiska

1.       Gromadzenie wiedzy nt. zasobów naturalnych Ziemi

 

a)       analizowanie struktury i funkcjonowania wybranych ekosystemów

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

b)       przyswojenie informacji nt. przyrody nieożywionej, jej składników odnawialnych i nieodnawialnych

 

 

 

 

 

2.       Interpretowanie zależności między środowiskiem życia organizmu, a jego budową i funkcjonowaniem

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3.       Dostrzeganie relacji wewnątrz i międzygatunkowych w przyrodzie

 

 

 

4.       Ocenianie zmian zachodzących w środowisku przyrodniczym w wyniku oddziaływania człowieka – interakcja ziemia – człowiek

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

5.       Gromadzenie, integrowanie, opracowanie i interpretowanie wiedzy z zakresu dziedzin, niezbędnej do wyjaśniania procesów ekologicznych

 

 

6.       Przewidywanie zmian na Ziemi

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

7.       Postrzeganie konieczności ochrony przyrody

 

a)       dostrzeganie form ochrony przyrody na świecie, w Polsce i we własnym regionie

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

b)       kształtowanie postawy szacunku do przyrody

 

 

 

 

 

Uczeń:

-         zna różnorodność ekosystemów występujących na świecie

-         analizuje pierwotną i wtórną sukcesję ekosystemów

-         określa przyczyny i przewiduje skutki sukcesji pierwotnej i wtórnej

-         określa rolę organizmów pionierskich w początkowych etapach sukcesji pierwotnej

-         podaje przykłady zauważalnych przemian ekosystemów w najbliższym środowisku

-         określa przyczyny i przewiduje skutki zmian ekosystemu w najbliższym środowisku

-         analizuje sieci troficzne w wybranych ekosystemach

-         podaje przykłady łańcuchów pokarmowych

-         określa rolę producentów, destruentów i konsumentów w łańcuchu pokarmowym

-         wyjaśnia skutki związane z brakiem jakiegoś ogniwa w łańcuchu pokarmowym

-         wyjaśnia na czym polega obieg materii i przepływ energii w ekosystemie

-         zna terminy: przestrzeń przyrodnicza, przestrzeń geograficzna

-         rozumie związki między klimatem a warunkami życia na Ziemi

-         potrafi przedstawić wpływ czynników klimatycznych na rozkład temperatury powietrza oraz rozwoju życia organicznego na Ziemi

-         potrafi omówić na przykładach współzależność między roślinnością, klimatem i glebami

-         podaje przykłady współzależności między sferami powłoki ziemskiej(atmosfery, hydrosfery, biosfery i litosfery)

-         wskazuje na mapie obszary występowania formacji roślinnych oraz ich wpływ na jakość gleb

-         rozumie wpływ czynników przyrodniczych na rozmieszczenie i warunki życia ludności

 

-         potrafi wyjaśnić związek pomiędzy sposobami gospodarowania a występowaniem zasobów w regionie

-         dostrzega korzystne i niekorzystne zmiany w przyrodzie związane z nieprawidłowym eksploatowaniem zasobów przyrody w regionie

-         zna odnawialne i nieodnawialne zasoby Ziemi

-         zna niekonwencjonalne źródła energii – możliwe do wykorzystania w naszym regionie

-         potrafi scharakteryzować znaczenie wody w środowisku przyrodniczym

 

-         rozszerza wiedzę na temat przystosowania organizmów do warunków środowiska życia

-         analizuje tolerancję organizmu na czynniki środowiskowe

-         podaje przykłady organizmów o dużej i małej tolerancji na wybrane czynniki środowiska

-         wyjaśnia pojęcie indykator

-         zna przykłady indykatorów

-         potrafi określić stan środowiska z wykorzystaniem indykatorów

-         potrafi się posługiwać skalą porostową

-         rozróżnia stosunki antagonistyczne: drapieżnictwo, pasożytnictwo, konkurencja między-  i zewnątrzgatunkowa, roślinożerność

-         dzieli stosunki nieantagonistyczne na mutualizm, protokooperację i komensalizm

-         potrafi scharakteryzować każdy rodzaj zależności antagonistycznej i nieantagonistycznej

-         wyjaśnia na czym polega wykorzystywanie zależności antagonistycznej (pasożytnictwo i drapieżnictwo) w biologicznej ochronie roślin w regionie

-         podaje przykłady stosunków antagonistycznych wykorzystywanych przez człowieka do biologicznej ochrony roślin w regionie

-         zna pojęcie alleopati

-         potrafi podać przykłady alleopati

-         wykazuje, że zmniejsza się powierzchnia ekosystemów naturalnych i przewiduje konsekwencje tego zjawiska

 

-         określa relacje wewnątrz i międzygatunkowe

-         uzasadnia jak te relacje wpływają na regulację liczebności populacji w przyrodzie

-         porównuje różne typy zależności wewnątrz i międzygatunkowych

-         ocenia rolę zależności wewnątrz i międzygatunkowych w funkcjonowaniu przyrody

 

-         ocenia rolę człowieka w przyrodzie

-         ocenia wpływ człowieka na funkcjonowanie przyrody w regionie

-         określa pozytywne i negatywne oddziaływania człowieka w regionie

-         dostrzega pozytywne i negatywne skutki rozwoju cywilizacji

-         przewiduje skutki ludzkiej nieodpowiedzialności

-         potrafi podać przykłady wpływu przemysłu (rolnictwa, transportu) na degradację środowiska w regionie

-         potrafi wyjaśnić wpływ antropopresji (ujemnego oddziaływania gospodarki ludzkiej) na środowisko w regionie

-         omawia wpływ koncentracji ludności na środowisko życia człowieka w regionie

-         zna pojęcia krajobraz naturalny i antropogeniczny

-         potrafi wymienić i scharakteryzować zanieczyszczenie sfer powłoki ziemskiej(atmosfery, hydrosfery, litosfery)

-         podaje przykłady wpływu rolnictwa na środowisko w regionie

-         analizuje zmiany w środowisku naturalnym spowodowane koncentracją ludności w regionie

-         rozumie przyczyny i skutki eksplozji demograficznej

 

-         rozumie wpływ El Niňo na zjawiska przyrodnicze

-         ocenia wpływ prądów morskich na klimat wybrzeży i rozwój życia organicznego

-         zna pojęcia: kwaśne deszcze, dziura ozonowa, efekt cieplarniany

 

 

 

 

 

-         zna schemat krążenia powietrza na kuli ziemskiej

-         zna rozmieszczenie stref wysokiego i niskiego ciśnienia na kuli ziemskiej ich wpływ na zjawiska przyrodnicze

-         zna zróżnicowane tempo odnawiania zasobów – przewidywanie zmian

-         potrafi wyjaśnić przyczyny zmian tempa wzrostu liczby ludności poszczególnych kontynentów

-         przewiduje tempo zmian procesów urbanizacyjnych na świecie

-         wskazuje zmiany zachodzące współcześnie w użytkowaniu ziemi w regionie, wyjaśnia przyczyny

-         potrafi na wybranych przykładach określić rolę m.in. nauki, techniki i organizacji międzynarodowych w likwidacji niedożywienia ludności świata

-         podaje przykłady zmian poszczególnych sferach Ziemi spowodowanych przemysłem

-         wskazuje zmiany w środowisku powstałe w wyniku antropopresji w regionie

 

 

 

 

-         zna zakres działania międzynarodowych organizacji na ochronę środowiska

-         zna różnice między parkiem narodowym a rezerwatem przyrody

-         wskazuje na mapie przykładowe obszary chronione w Polsce, na świecie oraz w regionie

-         wymienia i charakteryzuje sposoby ochrony powietrza, wód, gleby w regionie

-         ocenia sposoby ochrony środowiska przed negatywnym wpływem przemysłu i rolnictwa w regionie

-         wyjaśnia zależności atrakcyjności turystycznej środowiska od stanu jego przekształceń w regionie

-         wymienia i rozpoznaje niektóre gatunki roślin i zwierząt chronionych w Polsce i w regionie

 

 

-         rozumie konieczność i sposoby oszczędzania wody na co dzień

-         rozumie konieczność oszczędnego gospodarowania energią

-         proponuje sposoby zmniejszania negatywnych zmian w środowisku w regionie

-         rozumie konieczność takich działań jak segregacja śmieci, na co dzień

 

 

 

 

 

 

 

Lek. biol.

Konk. ekol. wycieczki

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Lek. geog.

Konk. ekol. wycieczki

 

 

 

 

 

 

 

 

Lek. geog.

Konk. ekol. wycieczki

 

 

 

 

 

 

 

 

Lek. biol.

Konk. ekol. wycieczki

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Lek. biol.

Konk. ekol. wycieczki

 

 

 

 

Lek. geog.

Konk. ekol. wycieczki

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Lek. geog.

Lek. biol.

Konk. ekol.

 

 

 

 

Lek. geog.

Konk. ekol. wycieczki

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Lek. geog.

Lek. biol.

Konk. ekol. wycieczki

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Lek. geog.

Lek. biol.

Konk. ekol. wycieczki

 

 

 

Lp.

Obszar tematyczny

Cele ogólne

Cele operacyjne

Uczeń potrafi:

Formy realizacji

 

II

 

Badanie stanu środowiska przyrodniczego.

 

1. Przygotowanie do badań w zakresie gromadzenia i integrowania wiedzy z różnych dziedzin, niezbędnej do wyjaśniania procesów ekologicznych.

 

2. Przeprowadzanie badań elementów środowiska przyrodniczego:

a) atmosfera - troposfera

b) hydrosfera

c) litosfera- pedosfera

        d) biosfera

 

- określić cel badania

- ustalić przebieg procesu badawczego

- skompletować (przygotować) zestaw środków potrzebnych do badań

- wyjaśnić istotę badanych procesów ekologicznych

 

 

 

- korzystając z instrukcji przeprowadzić badania elementów środowiska przyrodniczego

- dokonać pomiaru zanieczyszczeń powietrza SO2 przy użyciu skali porostowej

- określić stopień zapylenia na podstawie obserwacji liści drzew z różnych stanowisk badawczych (np. przy drodze, w pobliżu zakładu przemysłowego, w parku)

- zbadać uszkodzenia drzew iglastych na podstawie obserwacji igieł

- zbadać czystość powietrza z użyciem waty lub ligniny w czasie deszczu lub mżawki

- określić zawartość pyłów w powietrzu na podstawie badania czystości śniegu

 

 

Kółka ekol.

Lekcje biologii

Lekcje geografii

 

 

 

 

 

Lekcje biologii

Kółka ekologiczne

Lekcje geografii

Współpraca z różnymi organizacjami

Badania terenowe

 

 

 

 

- zbadać stan czystości wód w swoim mieście

- określić klasy czystości wód

- wskazać biologiczne i chemiczne metody oceny stanu czystości wód

- porównać stopień zanieczyszczenia badanej rzeki w kilku miejscach

- przy użyciu odpowiedniego sprzętu i odczynników zbadać: mętność i temperaturę wody, BZT5, pH wody, zawartość tlenu (O2), fosforanów

 (PO4 3-), azotanów (NO3-) oraz określić miano Coli

- przy użyciu prostych kluczy do oznaczania rozpoznać bezkręgowce związane z ekosystemem wodnym

- rozpoznać typowe gatunki roślin występujących w pobliżu ekosystemów wodnych

- zaklasyfikować badaną rzekę do odpowiedniej klasy czystości

- zbadać kwasowość gleby

- wymienić i rozpoznać niektóre bezkręgowce glebowe

- porównać rozwój siewek na dnie lasu na różnych stanowiskach

- określić kondycję roślin na podstawie badania morfologii oraz w oparciu o wykaz wrażliwych i odpornych na zanieczyszczenia gatunków

- ocenić skład ilościowy i jakościowy gatunków w badanych ekosystemach

 

 

 

 

 

 

3. Analizowanie i interpretowanie wyników obserwacji i doświadczeń wraz z oceną ich wiarygodności.

 

 

 

 

4. Ustalanie przyczyn i środków zaradczych w odniesieniu do przeprowadzonych badań.

 

- zanalizować i zinterpretować wyniki przeprowadzonych obserwacji i badań

- ocenić wiarygodność wyników

- porównać wyniki z ogólnie przyjętymi normami

- wyciągnąć wnioski z przeprowadzonych badań i doświadczeń

- sformułować spostrzeżenia i opinie dotyczące otrzymanych wyników

- ocenić obecny stan lokalnego środowiska przyrodniczego

 

 

- określić przyczyny występujących w środowisku zagrożeń ekologicznych

- ustalić sposoby umożliwiające ograniczenie tych zagrożeń

- propagować zdobytą wiedzę w środowisku lokalnym

 

Kółka ekolog.

Lekcje biologii

Lekcje geografii

 

 

 

 

 

 

Kółka ekolog.

Lekcje biologii

Lekcje geografii

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Lp.

Obszar tematyczny

Cele ogólne

Cele operacyjne

Uczeń potrafi:

Formy realizacji

 

III

 

1. Działania w zakresie ekologii i ochrony środowiska

 

1.Umiejętność odnajdywania środków zaradczych w zakresie:

- niekorzystnych zmian zachodzących w środowisku przyrodniczym wynikających z oddziaływań człowieka

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-          innych problemów ekologicznych

 

 

Uczeń:

a)       potrafi przeprowadzać segregację śmieci pod kątem recyklingu i prowadzi zbiórkę surowców wtórnych

 

 

 

 

 

 

 

 

b)       zna sposoby oszczędzania wody i energii oraz stosuje je w praktyce

 

 

 

 

 

 

 

c)       zna sposoby ograniczenia emisji gazów cieplarnianych i podejmuje działania w tym kierunku

 

 

 

 

 

d)       określa sposoby ograniczenia emisji freonów do atmosfery czyli zapobiegania pogłębianiu się dziury ozonowej       i na miarę swoich możliwości je stosuje

 

 

 

e)       wie jak zapobiegać problemowi powstawania kwaśnych deszczy i podejmuje działania w celu ograniczenia emisji tlenków siarki i azotu

 

 

 

 

 

a)       potrafi określić sposoby zwiększania powierzchni terenów zielonych  i uczestniczy w działaniach na rzecz ich poszerzenia

 

 

b)       rozumie problem dokarmiania zwierząt zimą i organizuje działania w tym kierunku

 

 

 

 

c)       zna sposoby zapewnienia zwierzętom odpowiednich warunków życia i w miarę możliwości pomaga je tworzyć

 

d)       zna zagrożenia wynikające z wypalania traw i podejmuje działania zapobiegające temu procederowi

 

-   

-  - pogadanki podczas lekcji i zajęć kół ekologicznych

-  - zbiórka surowców wtórnych: makulatury, puszek, złomu, butelek typu PET

-  - współpraca z Wydziałem Gospodarki Komunalnej U.M. Wodzisław Śl.

-  - wycieczki, sprzątanie terenów zanieczyszczonych przez człowieka

 

- pogadanki na lekcjach biologii, geografii, chemii oraz na zajęciach pozalekcyjnych, analiza literatury tematycznej

-  - wprowadzanie oszczędności w domu i w szkole

-  przygotowanie gazetek, ulotek

 

 

- pogadanki podczas lekcji i zajęć pozalekcyjnych, studiowanie literatury

-  preferowanie ekologicznych środków transportu

-  przygotowanie gazetek, ulotek

 

 

- pogadanki podczas lekcji i na zajęciach pozalekcyjnych

-  preferowanie sprzętu i kosmetyków nie zawierających freonów

-  przygotowanie kampanii informacyjnej

 

- pogadanki na lekcjach i zajęciach ekologicznych

-  preferowanie ekologicznych źródeł energii

-  przygotowanie kampanii informacyjnej

 

 

-  zazielenianie terenu wokół szkoły

-  prowadzenie akcji ratowania kasztanowców

-  sprzątanie lasów i wąwozów

 

- prowadzenie zbiórki żołędzi

- współpraca z „Kołem Łowieckim „ Róg”

- budowa karmników i dokarmianie ptaków

 

- budowa budek lęgowych

 

 

 

-  przeprowadzanie pogadanek podczas lekcji biologii

-  rozprowadzanie ulotek w lokalnym środowisku

 

 

 

 

2. Określanie rezultatów podejmowanych w środowisku działań

 

UCZEŃ:

a)       potrafi określić trafność i przydatność podejmowanych decyzji

 

b)       umie zastosować właściwe kryteria oceny swoich działań

 

 

c)       potrafi wyciągać wnioski, określić mocne i słabe strony  programu ekologicznego

 

 

d)       potrafi dopracować program

 

 

 

 

-          - zebranie i  podsumowanie działań podejmowanych w środowisku

 

-          -opracowanie kryteriów i dokonanie oceny podejmowanych działań

 

 

-          zajęcia warsztatowe dot. ewaluacji programu

 

 

-          przygotowanie uzupełnionej formy programu ekologicznego uwzględniającej poprawę słabych stron

 

 

 

 

3.Prezentacja podejmowanych działań w środowisku

 

UCZEŃ:

a)       przygotowuje gazetki

 

 

 

b)       opracowuje i rozprowadza ulotki

 

 

 

 

c)       przygotowuje artykuł do prasy

 

 

 

 

d)       organizuje seminarium naukowe

 

 

 

 

-  przygotowanie gazetek ściennych dotyczących poszczególnych zagadnień

 

-  opracowanie projektu ulotek informacyjnych

 -rozprowadzenie ulotek w lokalnym      środowisku

 

-  przygotowanie artykułu dla  „Nowin”,  „ Biologii w Szkole” i  „Biuletynu Ekologicznego” lub „Aury”

 

-  zorganizowanie seminarium naukowego dla uczniów szkoły dot. prezentacji działań podejmowanych w środowisku

 

 

 

          WSTECZ